Robert „Bob” Ortwine — przedstawiciel Peace Corps pracujący w Krasnymstawie na początku lat 90. Fotografia z archiwum Stowarzyszenia Kupców Krasnostawskich.
Na początku lat 90., kiedy Polska przechodziła od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej, w Krasnymstawie pracował Robert „Bob” Ortwine, przedstawiciel amerykańskiego Peace Corps. Materiały Stowarzyszenia Kupców Krasnostawskich wiążą go bezpośrednio ze środowiskiem lokalnych kupców. Był to moment, w którym prywatny handel i drobna przedsiębiorczość rozwijały się bardzo szybko, ale równocześnie brakowało doświadczenia w funkcjonowaniu w nowych realiach wolnego rynku.
Kim był Robert Ortwine?
Robert Ortwine był absolwentem Syracuse University, gdzie ukończył politologię. Jak podaje Syracuse University Libraries w biografii Roberta Ortwine, w 1990 r. wstąpił do Peace Corps, który skierował go do Polski. Przez ponad cztery lata mieszkał i pracował w naszym kraju, wspierając jego rozwój gospodarczy w okresie transformacji.
Można to przełożyć na język polski następująco: w 1990 roku Bob Ortwine dołączył do Peace Corps i wyjechał do Polski, gdzie przez ponad cztery lata mieszkał i pracował, pomagając w rozwoju gospodarczym kraju po upadku systemu komunistycznego. To właśnie w tym okresie część jego działalności była związana z Krasnymstawem i lokalnym środowiskiem kupieckim.
Dlaczego Peace Corps działał w Polsce?
Pierwsi wolontariusze Peace Corps przyjechali do Polski w 1990 roku. Organizacja działała w kraju do 2001 roku. Oficjalne podsumowanie działalności Peace Corps w Polsce podaje, że przez ten czas w polskich społecznościach pracowało ponad 950 wolontariuszy, a jednym z trzech głównych obszarów programu był rozwój małych firm — obok nauczania języka angielskiego i edukacji ekologicznej.
Działania gospodarcze były odpowiedzią na bardzo konkretną potrzebę. Polska początku lat 90. dopiero budowała instytucje i praktykę gospodarki rynkowej. Nowi przedsiębiorcy musieli nauczyć się m.in. marketingu, finansów, zarządzania, planowania działalności i funkcjonowania na konkurencyjnym rynku.
Peace Corps a przedsiębiorczość i gospodarka wolnorynkowa
Dokumenty programowe Peace Corps z lat 90. pokazują, że wolontariusze zajmujący się rozwojem gospodarczym doradzali organizacjom lokalnym, prowadzili szkolenia biznesowe i wspierali procesy restrukturyzacji. Współpracowali także z centrami szkoleniowymi i szkołami biznesu, przekazując wiedzę z zakresu księgowości, marketingu, promocji i reklamy, handlu międzynarodowego, finansów oraz bankowości.
Dzisiaj Peace Corps opisuje podobny obszar jako Community Economic Development: pracę z przedsiębiorcami, właścicielami firm i organizacjami lokalnymi nad wzmacnianiem umiejętności biznesowych, wiedzy finansowej i lokalnych możliwości gospodarczych.
Dlaczego Krasnystaw był dobrym miejscem dla takiej misji?
Historia Stowarzyszenia Kupców Krasnostawskich pokazuje, że początek lat 90. był dla miasta okresem niezwykłej aktywności prywatnego handlu. Kupcy organizowali się, tworzyli Stowarzyszenie, negocjowali z władzami miasta warunki prowadzenia działalności i próbowali odnaleźć się w gwałtownie zmieniającej się gospodarce.
W tym kontekście obecność Roberta Ortwine w Krasnymstawie nie była przypadkowa. Jego praca w ramach Peace Corps dobrze odpowiadała potrzebom środowiska, które właśnie uczyło się praktycznej gospodarki rynkowej. Materiały SKK pozwalają osadzić ogólnopolski program pomocowy w bardzo lokalnej historii: w doświadczeniach konkretnych kupców, firm i organizacji z Krasnegostawu.
Dwa rodzaje źródeł, jedna historia
Dla SKiPK ważne jest rozdzielenie źródeł. Materiały Stowarzyszenia dokumentują lokalny wymiar pracy Ortwine’a w Krasnymstawie i jego współpracę z kupcami krasnostawskimi. Syracuse University Libraries i Peace Corps pozwalają natomiast umieścić tę działalność w szerszym kontekście jego biografii i amerykańskiego programu wsparcia polskiej transformacji.